Szczyt EAES w Astanie o przyszłości członkostwa Armenii

Podczas szczytu Najwyższej Rady Gospodarczej Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej (EAES), który odbył się w Astanie, przywódcy Białorusi, Kazachstanu, Kirgistanu i Rosji wydali wspólne oświadczenie dotyczące Armenii. Sygnatariusze dokumentu wskazali, że ewentualne opuszczenie struktur EAES przez Armenię i jej integracja z Unią Europejską powinny zostać poprzedzone ogólnonarodowym referendum w tym kraju. Armenia była reprezentowana na szczycie przez wicepremiera Mhera Grigorjana; premier Nikol Paszynian nie wziął udziału w wydarzeniu.

W oświadczeniu zapowiedziano przygotowanie raportu oceniającego skutki ewentualnego zawieszenia traktatu EAES wobec Armenii, który zostanie przedstawiony w grudniu 2026 roku. Decyzję tę uzasadniono analizą ryzyka dla bezpieczeństwa gospodarczego państw członkowskich w kontekście przygotowań Erywania do akcesji z UE. Prezydent Rosji Władimir Putin poinformował, że opuszczenie struktur unii gospodarczej skutkowałoby dla Armenii zniesieniem umów o wolnym handlu, przywróceniem ceł i kontroli celnej oraz zakończeniem wzajemnego uznawania norm technicznych i fitosanitarnych. Wskazał również na ograniczenia dla ormiańskich pracowników migrujących w Rosji, w tym konieczność uzyskiwania pozwoleń na pracę. Według przytoczonych przez niego szacunków eksperckich, zmiany te mogłyby obniżyć PKB Armenii o 14 procent.

Równolegle ze strony przedstawicieli Federacji Rosyjskiej pojawiły się ostrzeżenia dotyczące potencjalnego wzrostu cen gazu dostarczanego Armenii, który obecnie wynosi 165 dolarów za tysiąc metrów sześciennych. Premier Nikol Paszynian odniósł się do tych deklaracji, wskazując na rozwój alternatywnych połączeń kolejowych oraz planowane projekty gazociągowe i korytarze tranzytowe. Dodał, że decyzje o ostatecznym kierunku integracji zapadną w odpowiednim czasie. Stanowisko to współgra z trwającym zbliżeniem Erywania i Unii Europejskiej, obejmującym m.in. podpisanie umowy o partnerstwie w zakresie łączności oraz realizację planu działań na rzecz liberalizacji wizowej do strefy Schengen.